Strict Standards: Non-static method t3lib_TSparser::checkIncludeLines() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/t3lib/class.t3lib_tstemplate.php on line 971

Strict Standards: Non-static method t3lib_TSparser::checkIncludeLines() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/t3lib/class.t3lib_tsparser.php on line 596

Strict Standards: Non-static method t3lib_TSparser::checkIncludeLines() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/t3lib/class.t3lib_tstemplate.php on line 971

Strict Standards: Non-static method t3lib_TSparser::checkIncludeLines() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/t3lib/class.t3lib_tstemplate.php on line 977

Strict Standards: Declaration of tx_ttnews_categorytree::getTree() should be compatible with t3lib_treeView::getTree($uid, $depth = 999, $depthData = '', $blankLineCode = '', $subCSSclass = '') in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3conf/ext/tt_news/lib/class.tx_ttnews_categorytree.php on line 43

Strict Standards: Declaration of tx_ttnews_FEtreeview::wrapTitle() should be compatible with t3lib_treeView::wrapTitle($title, $row, $bank = 0) in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3conf/ext/tt_news/lib/class.tx_ttnews_catmenu.php on line 135

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method tslib_cObj::getKey() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_menu.php on line 256

Strict Standards: Non-static method tslib_cObj::calc() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_menu.php on line 872

Strict Standards: Non-static method tslib_cObj::getKey() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_menu.php on line 256

Strict Standards: Non-static method tslib_cObj::calc() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_menu.php on line 872

Strict Standards: Non-static method tslib_cObj::getKey() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_menu.php on line 256

Strict Standards: Non-static method tslib_cObj::calc() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_menu.php on line 872

Strict Standards: Non-static method tslib_cObj::getKey() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_menu.php on line 256

Strict Standards: Non-static method tslib_cObj::calc() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_menu.php on line 872

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Non-static method t3lib_TStemplate::sortedKeyList() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/cms/tslib/class.tslib_content.php on line 711

Strict Standards: Declaration of Tx_Fluid_Core_Widget_WidgetRequestHandler::injectRequestBuilder() should be compatible with Tx_Extbase_MVC_Web_AbstractRequestHandler::injectRequestBuilder(Tx_Extbase_MVC_Web_RequestBuilder $requestBuilder) in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/fluid/Classes/Core/Widget/WidgetRequestHandler.php on line 104

Strict Standards: Non-static method Tx_Extbase_Utility_Localization::setLanguageKeys() should not be called statically in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/extbase/Classes/Utility/Localization.php on line 142

Strict Standards: Non-static method Tx_Extbase_Utility_Localization::loadTypoScriptLabels() should not be called statically in /home/users/sp16/public_html/t3/typo3/sysext/extbase/Classes/Utility/Localization.php on line 150
Serwis SP16: Historia miejscowości
Witamy!

Historia Moszczenicy Śl.

Nazwę Moszczenica zaliczamy do nazw kulturowych. Wywodzi się ona z błotnistej doliny rzeki Szotkówki, którędy prowadził trakt handlowy w kierunku południowym do Czech. Trakt ten ze względu na błotniste podłoże wymagał odpowiedniego wzmocnienia - wymoszczenia - czyli wyłożenia nawierzchni drogi drzewem i faszyną. H. Borek w pracy "Górny Śląsk w świetle nazw miejscowych" stwierdził: "Moszczenica pochodzi od mościć, moszczony, wykładać drogę, przejście przez mokradła". Przyjęcie dla osady nazwy od wymoszczenia drogi wydaje się najbardziej zasadne, gdyż potwierdza metodę stosowaną przez Słowian przy nadawaniu nowo zakładanym osadom - nawiązanie do otoczenia terenu.

Istnieje również podanie, że nazwa wsi pochodzi od legendarnego właściciela wioski hrabiego Moszczańskiego, który mieszkał na warownym zamku otoczonym wałem, niedaleko kościoła, na miejscu które dzisiaj należy do gospodarza Franciszka Pająka.

W XIV wieku kiedy Moszczenica znajdowała się pod panowaniem czeskim spotyka się zmienioną nazwę wsi - Mostnica. Nazwa ta przetrwała do początków XVI wieku, tj. do chwili przejęcia tych terenów pod zabór austriacki. Rozpoczęta od połowy XVIII wieku germanizacja także nie ominęła zamiany nazwy wsi. Źródła podają pod rokiem 1745 nazwę osady jako Moschenitz, a w XIX wieku Moszczenitz.

Powstanie wsi Moszczenica datuje się na około 1300 rok. Jednak wzmianka o drewnianym kościółku pod wezwaniem św. Mikołaja w Moszczenicy zbudowanym w 1225 roku przesuwałaby datę powstania tutejszej parafii na pierwszą połowę XIII wieku.

Wieś Moszczenica została założona na 24 łanach frankońskich, z których każdy zawierał 70 morgów pruskich. Był to więc obszar niezbyt wielki (ok. 9,2 km kwadratowych), na którym mieszkało 72 mieszkańców, a suma płaconego świętopierza w tej miejscowości wynosiła 1,5 grosza. T. Ładogórski w "Studiach nad zaludnieniem Polski w XIV wieku" podaje liczbę mieszkańców osady - 105, przy 9 km kwadratowych powierzchni. Moszczenica była własnością zniemczonej rodziny Kotulińskich. Mieszkańcy wsi pochodzili przeważnie z Moraw i Czech. Moszczenicę wymienia Księga Fundacyjna Biskupstwa Wrocławskiego z 1306 roku obejmująca spisem te miejscowości, które wówczas znajdowały się w graniach diecezji wrocławskiej.

Godło Moszczenicy Śl.

Pod czeskim panowaniem

W 1327 roku znaczna część Śląska dostała się pod panowanie czeskie. Ostatecznie Kazimierz Wielki na mocy Traktatu Namysłowskiego w 1348 roku zrzekł się Śląska na rzecz Czech, panujący zaś w Czechach Karol IV Luksemburczyk uznał Śląsk za nierozłączną część swego królestwa.

Szerząca się w XV wieku anarchia, wojny husyckie (1422 - 1435), czasy bezkrólewia w Czechach (1439 - 1453) doprowadziły w skutkach do pogrążenia się kraju nadodrzańskiego w anarchii feudalnej. Sprawcami rozbojów byli rycerze, a nawet książęta. Zapewne bandyckie oddziały napadały także na Moszczenicę, bowiem w miejscowym kościele św. Mikołaja napis na belkach podtrzymujących dzwony świadczył, że podczas najazdu husystów ukryto je w bagnach koło kościoła.

W 1526 roku Ferdynand I Habsburg objął tron czeski. W 1543 roku został cesarzem niemieckim i odtąd Habsburgowie byli jednocześnie cesarzami i królami czeskimi. Ich własnością stał się także Śląsk. Moszczenica wraz z 24 okolicznymi wsiami weszła w skład monarchii habsburskiej jako państwo stanowe, którego centrum stanowił Wodzisław. Państwo to pozostało do 1572 roku w rękach Planknerów, aż zostało wykupione przez Georga von Pławeckiego. Z kronik Szkoły Podstawowej dowiadujemy się, że Moszczenica stale należała do właścicieli Wodzisławia. Prawdopodobnie w wiosce wybudowali swój dwór zwany zamkiem, do którego należało 1179 "jutrznych", czyli mórg.

Na uwagę zasługują przypadające na te czasy przemiany religijne spowodowane nauką Jana Husa. Oblicza się, że w wyniku działań wojennych, migracji oraz chorób, liczba ludności na Górnym Śląsku zmniejszyła się o 1/3. Gwałty i grabieże urządzone przez powracających do Rzeczpospolitej lisowczyków czy przez protestanckie wojska Mansfelda były na porządku dziennym. Pojawiający głód i nędza nie ominęły i Moszczenicy. Wieś została wyludniona i zubożała tak, że od tego czasu kościół w Moszczenicy staje się tylko filią parafii w Ruptawie. Wraz z upadkiem kościoła przestała istnieć tutejsza szkoła, a dzieci uczęszczały do szkoły parafialnej w Ruptawie. Mówi o tym zapis wizytacyjny z 1679 roku, który podaje nazwisko pierwszego znanego proboszcza działającego w Ruptawie i Moszczenicy. Był nim Paulus Caspolides. Wyrażona w protokole opinia o proboszczu jest niezbyt pochlebna.

W 1660 roku dziedzic Państwa Wodzisławskiego sprzedał Moszczenicę Gabrielowi von Sławeckiemu. Było w niej wówczas 22 gospodarzy, 13 zagrodników, 15 chałupników i 3 młyny wodne. W tym też roku przyłączono do Moszczenicy dzielnicę Szotkowice. Wszyscy mieszkańcy byli zależni od pana i musieli pracować na polu oraz przy stawach: Hutniok, Górniok, Stawisko. Nie jest znana dokładna liczba mieszkańców Moszczenicy z tego okresu. Przybliżoną liczbę można podać, sugerując się zapiskami kroniki kościelnej parafii Ruptawa z 1678 roku. Kronika nie podaje wszystkich parafian, ale ówczesnym zwyczajem tylko liczbę przystępujących do sakramentów świętych, czyli ludność powyżej 14 roku życia. Takich w owym czasie było 800.

Podsumowując okres przynależności Górnego Śląska do monarchii Habsburgów, można stwierdzić, że nastąpił wówczas w dobrach wodzisławskich, które wchodziły w skład Księstwa Opolsko-Raciborskiego, dotkliwy regres gospodarczy. Czasy rządów Habsburskich nie zapewniły Ziemi Rybnicko-Wodzisławskiej, jej miastom dobrych warunków rozwoju. Obcy przybysze traktowali ten region i jego mieszkańców jako źródło dochodów.


Pod pruską niewolą

Pokój z 1763 roku pomiędzy Prusami a Austrią przesądził o przynależności Dolnego i Górnego Śląska do Prus na okres niemal stu lat. Dla polskiej ludności rozpoczął się kolejny etap niewoli narodowej. Co smutniejsze, dawna dzielnica polska dostała się w ręce Prus przy całkowitej obojętności ówczesnego państwa polskiego. Zabór Śląska przez Prusy był pewnego rodzaju wstępem do rozbiorów Polski, które dokonały się w ciągu następnych 30 lat.

Bunty chłopskie (1793-1794, 1799-1800, 1800-1806) obok klęski Prus w wojnie z Napoleonem, a także szerzenie się idei wolnościowych zapoczątkowanych Wielką Rewolucją Francuską, a rozpowszechnioną przez wojska napoleońskie, postawiły monarchię Hohenzolernów przed koniecznością przeprowadzenia reform społeczno-ekonomicznych. Mimo edyktu z 1807 roku, który znosił poddaństwo osobiste chłopów, byli oni nadal zmuszani do odrabiania pańszczyzny. Ponadto Moszczenica po 1807 roku przeżywała klęskę głodową spowodowaną przemarszem wojsk napoleońskich. Dlatego właśnie doszło do wystąpień na wsi w 1811 roku. Jednym z ośrodków buntu były dobra wodzisławskie. Kierował tu powstaniem sołtys z Jodłownika - Józef Bienia. Z jego inicjatywy powstał 5 lutego 1811 roku w Turzy Wielkiej Komitet Chłopski złożony z 28 osób z okolicznych wsi. Wśród nich byli przedstawiciele Moszczenicy. Od 6 lutego 1811 roku chłopi w Moszczenicy zaprzestali wypełniania wszelkich powinności. Zgromadzeni chłopi unicestwiali każdą próbę zmuszania ludzi do pełnienia pańszczyzny, bijąc zbyt aktywnych urzędników dworskich. Już jednak od 15 lutego operowała w dominum wodzisławska ekspedycja wojskowa pacyfikując zbuntowane wsie. Efektem walki klasowej na wsi górnośląskiej było przyśpieszenie prac nad edyktem uwłaszczeniowym. Chłopi za pisemną rezygnacją z części dotychczas uprawianej ziemi lub za zapłatę uzyskiwali własną rolę. Wprawdzie dokument ten odnosił się jedynie do gospodarstw najbogatszych chłopów, a zagrodnicy i chałupnicy w dalszym ciągu mieli odrabiać pańszczyznę, niemniej jednak zapoczątkowało to generalną przebudowę rolnictwa śląskiego w kierunku kapitalistycznym.

Właścicielem dóbr w Moszczenicy był w tym czasie graf Hyazinth von Strachwitz. W 1838 roku zrezygnował z pańszczyzny, przekazując swoje posiadłości na własność chłopom za jednoroczny czynsz, który wynosił od 2 do 37 talarów. Akcję rozparcelowania pola dworskiego zakończono w 1850 roku. Ogółem ludność gminy zapłaciła razem 635 talarów i 2 grosze.

W latach 1847-1848 Górny Śląsk przeżywał jedną z najstraszniejszych tragedii - powszechny głód połączony z tyfusem. Zaraza wybuchła początkowo w masach najbiedniejszego chłopstwa, a następnie objęła i klasy posiadające. W Moszczenicy w ciągu roku zmarło 70 osób. Z powiatu przysłano lekarza, który urzędował w Ruptawie, ale jego pomoc dla rzeszy cierpiących była niewystarczająca. Indolencja administracji państwowej wobec tragicznej sytuacji była przyczyną zgonu ponad 60 tys. ludzi na terenie Górnego Śląska. Tylko w powiecie rybnickim pozostało przy życiu 10 tys. sierot. W Moszczenicy epidemia pozostawiła 40 sierot, które przewieziono do sierocińca założonego przez starostę Aleksandra von Oppersdorfa w Wodzisławiu. Rozmiary nieszczęścia pogłębiła następna klęska żywiołowa. W 1854 roku wioskę nawiedziła powódźwyrządzająca liczne szkody. Skutki tych kataklizmów odnajdujemy w statystyce wioski. "Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich" podaje, iż w 1834 roku Moszczenica liczyła 106 domów, 676 mieszkańców w tym 16 ewangelików, 20 gospodarstw, dwór i 3 młyny. Po 1854 roku liczba mieszkańców spadła do 509 (w tym było 43 ewangelików i 9 żydów).

Reformy w Prusach w XIX wieku objęły właściwie prawie wszystkie dziedziny życia, dotyczyły także spraw administracyjnych. W 1818 roku utworzono nowy powiat rybnicki, w skład którego weszła także Moszczenica. Powiat podlegał rejenci opolskiej, która liczyła wówczas 16 powiatów, a jej powierzchnia wynosiła 13,2 tys. km kwadratowych.

Od 1871 roku Moszczenica stała się jedną z wielu wiosek nowo utworzonego Cesarstwa Niemieckiego. Dzieła zjednoczenia dokonał Otto von Bismarck, dążąc do jak najszybszego zjednoczenia państwa, starając się osłabić wszystkie siły, które jedności tej mogły zaszkodzić. Z tego powodu wydał zdecydowaną walkę polskim mieszkańcom Niemiec. Jego antypolska polityka znalazła odbicie na terenie Górnego Śląska.

I bez tego pierwsze lata cesarstwa przebiegały w Moszczenicy niezbyt pomyślnie. Od 1875 roku rozpoczęto regulację rzeki Szotkówki (dzięki pomocy materialnej rządu w wysokości 15,500 marek), która wyrządziła mieszkańcom wiele szkody. Przed realizacją zamierzonego zadania utworzono "Zarząd do regulacji Szotkówki w Moszczenicy". Po regulacji rzeki po raz pierwszy wypuszczono wodę z fosy otaczającej tzw. kopiec, który był własnością Franciszka Szmuka. W 1879 roku Moszczenicę dotknęła potężna klęska, z powodu długotrwałych deszczów wygniły prawie wszystkie ziemniaki, zniszczyło się żyto i owies. Wtedy to Kasa Wrocławska pożyczyła mieszkańcom 300 marek zapomogi i przesłała do wioski żywność. Ludzie z niecierpliwością oczekiwali na żniwa, niestety dojrzewające zboże zniszczył grad.

Przełom XIX i XX wieku był dla mieszkańców wsi okresem niezwykle trudnym i to zarówno w aspekcie gospodarczym, jak i społecznym. Przejawy antypolskiej polityki władz najgorzej dotknęły dziatwę szkolną, która pod karą chłosty, w miejscowej szkole musiała posługiwać się językiem niemieckim. Jednak mimo tej systematycznej germanizacji stan żywiołu polskiego w tej miejscowości nie osłabł.

Dopóki istniał na wsi wolny i dziedziczny sołtys, on przewodniczył Samorządowi Gminnemu, a także Sądowi Wiejskiemu. Z chwilą wykupienia wolnego sołectwa przez właściciela wsi, ten właściciel, na którego przez wykup przeszły uprawnienia wolnego sołtysa, wyznaczał spośród poddanych chłopów wójta gminnego. Uchwały ciała samorządowego we wsi zapadały na "gromadach", czyli zebraniach gospodarzy gminy. Kronika szkoły podaje, iż w drugiej połowie XIX wieku w Moszczenicy wójt był wybierany przez mieszkańców na okres 3 lat. W każdą pierwszą niedzielę miesiąca mężczyźni tzw. "gromadą" zbierali się na sali w gospodzie pana Grzonki, gdzie naczelnik wygłaszał zarządzenia ze starostwa. Starostą w Rybniku był Edward Brauns, który swą siedzibę miał w Wodzisławiu, gdzie mieszkańcy odprowadzali podatki.

Pod koniec XIX wieku ówcześni właściciele majątków w Jastrzębiu, hrabia Larisch i hrabia Friedlander, zapoczątkowali wiercenia, których celem było odkrycie złóż węgla. Wtedy pojawiła się nadzieja na polepszenie się sytuacji zarobkowej mieszkańców Moszczenicy, którzy dotychczas utrzymywali się z pracy na własnej roli lub z pracy najemnej na folwarkach Friendlera i Larischa. Gdy pierwsze wiercenia badawcze wykazały obecność węgla w rejonie Moszczenicy wzrosła wiara miejscowej ludności, która spodziewała się tu "Westfalii", do której wielu robotników wyemigrowało w celach zarobkowych. Wiara ta nieprędko miała się ziścić. Wiercenia wykazały obecność gazu, który z jednej strony wykazywał obecność węgla koksującego, a z drugiej strony niósł niebezpieczeństwo wybuchów. W trakcie wierceń odkryto źródła solankowe przydatne w lecznictwie. Odkrycie źródeł wydaje się niezwykle ważne, ponieważ wód o zawartości bromu jest bardzo mało, a Śląsk nie posiadał w tym czasie żadnych źródeł solankowych. Jastrzębie zasłynęło jako uzdrowisko. Zaczęto budować domy kąpielowe, uruchomiono pijalnię wód oraz zorganizowano bazę hotelową. Dzięki budowie uzdrowiska, ludzie z okolicznych wsi, w tym także z Moszczenicy, znaleźli nowe źródło utrzymania. Polepszyła się sytuacja rolników, którzy teraz swoje nadwyżki, mogli sprzedawać na rzecz szybko rozwijającej się "królewskiej wioski -- Jastrzębia". W Moszczenicy pojawili się pierwsi przyjezdni, którym "polecano spacery po deptaku oraz wycieczki po okolicy bogatej w przepiękne widoki i zabytki architektury, np. kościoły w Ruptawie i Moszczenicy ".

Ostatni przed wybuchem pierwszej wojny światowej spis ludności z 1.12.1910 roku wykazał następujące dane : liczba mieszkańców Moszczenicy - 1220, w tym Polaków - 1169, tj.96,2%, Niemców - 46, tj. 3%, dwujęzycznych - 11, tj. 0,8%.


Czasy najnowsze – XX wiek

Wybuch wojny w 1914 roku nie zaskoczył mieszkańców rejenci opolskiej. Od paru lat pisano w gazetach o wzroście napięcia międzynarodowego, mówiono na ten temat na zebraniach. Ludność Moszczenicy borykała się z ogromnymi trudnościami. Na poziom bytu mieszkańców rzutowało także zmobilizowanie do wojska dużej części żywicieli śląskich rodzin. Klęska Cesarstwa Niemieckiego w 1918 roku obudziła wśród Polaków na Śląsku nadzieję na powrót do prastarych piastowskich ziem, do niepodległego już państwa polskiego. W Moszczenicy już zimą 1918--1919 rozpoczęły się wiece agitacyjne za Polską. Pierwsze wiece odbywały się w tak zwanej sali Ranoszka, a prowadzili je adwokat z Rybnika -- Marian Różański i doktor -- Feliks Biały z Rybnika. Zaczęły powstawać i działać polskie organizacje takie jak: Towarzystwo Polek, założone przez Anotninę Richterównę w 1921 roku, chór Lutnia (22.06.1920), liczący 88 członków, a kierowany przez Franciszka Pająka i Bernarda Koniecznego. Największą popularnością wśród mieszkańców wsi cieszyło się Gniazdo Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół", założone 13.06.1920 roku. Podlegało ono okręgowi wodzisławskiemu, którego naczelnikiem był Adolf Larysz. Liczba członków towarzystwa 31.12.1920 roku wynosiła 48 druhów. "Sokół" był dla władz organizacją niepożądaną, gdyż jego działalność nie ograniczała się do dziedziny sportowej, którą władze pruskie mogłyby jeszcze tolerować. Realizowane działania urastały do rangi "zbrodni", albowiem obowiązkiem członków było czytanie polskich książek i zapoznawanie się z historią literatury polskiej. Stąd też przy gniazdach zakładano biblioteki polskie, propagowano polskie wydawnictwa, organizowano odczyty z historii polski i wspólną naukę polskiego czytania. Większa liczba członków "Sokoła" przynależała również do istniejącej w Moszczenicy od kwietnia 1919 roku komórki Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. Organizacja ta założona przez braci Witczaków z Jastrzębia Zdroju liczyła w dniu uroczystej przysięgi (9.05.1919 roku) 16 członków.

Wymownym świadectwem polskości moszczeniczan był czynny udział w walkach m.in. pod Godowem, a nawet Górą św. Anny. Najbardziej dramatyczny przebieg miało we wsi pierwsze powstanie śląskie. W czasie wycofywania się przez wioskę peowiaków na Śląsk Cieszyński po walce stoczonej pomiędzy Ligotą Rybnicką a Gotardowicami z rąk żołnierzy Grenzschutzu ponieśli śmierć: Maksymilin Bronny, Konstanaty Cnoty, Paweł Grzonka, Leon Kupsz, Adolf Wadęcki, Franciszek Pyszny, Roman Weiner. Najmłodsi mieszkańcy wsi także wykazywali patriotyczną postawę. Dziatwa szkolna zorganizowała w 1920 roku strajk szkolny, w którym brało udział 120 polskich dzieci. Akcja ta doprowadziła do wypędzenia wojsk Grenzschutzu, które od 1912 roku kwaterowały w miejscowej szkole i na probostwie.

Według postanowień traktatu wersalskiego o prawno-państwowej przynależności Górnego Śląska miał zadecydować plebiscyt wyznaczony na 20.04.1921 roku. W Moszczenicy uprawnionych do głosowania było 795 osób, w tym 73 emigrantów. Jak podaje "Gazeta Urzędowa Górnego Śląska" z maja 1921 roku, do plebiscytu przystąpiło 786 osób, za Polską oddano 648 głosów, za Niemcami 139. Większość mieszkańców opowiedziało się więc za przynależnością do Polski. Musiano jednak jeszcze poczekać do 1922 roku, kiedy to 13 lipca wieś została uroczyście przyjęta przez władze polskie.

Na starej pocztówce widzimy: drewniany kościół pw. św. Mikołaja, starą szkołę, plebanię i dom Ranoszków.

Wieś częścią polskiego województwa śląskiego

3 VIII 1922 roku oddziały Wojska Polskiego pod dowództwem gen. Stanisława Szeptyckiego uroczyście przejęły z rąk aliantów powiat rybnicki, w tym także Moszczenicę. Górny Śląsk po okresie długiej i uciążliwej niewoli powrócił do Macierzy. Późniejsze województwo śląskie posiadało autonomię, uchwaloną jeszcze w 1920 roku, własny sejm, odrębny budżet i wiele innych przywilejów. Przemiany zachodzące w Moszczenicy, na tym maleńkim skrawku ziemi śląskiej, były odzwierciedleniem tego, co działo się w całym kraju. Polskie urzędy, polscy naczelnicy (Franciszek Kaczor, Franciszek Pająk), polskie szkoły, polscy nauczyciele były nagrodą za patriotyczne zmagania z zaborcą.

W pierwszej połowie 1931 roku odbywał się w całym kraju drugi powszechny spis ludności. Wykazał on iż, gmina Moszczenica, składająca się z 6 dzielnic: Wieś, Dwór, Granica, Polowioki, Piaski, Szotkowice liczyła ogółem 1917 osób, w tym 1910 Polaków i 7 Niemców. W liczbie tej dorosłych było 1225, dzieci 622, zaś pod względem wyznaniowym katolików 1877, protestantów 40.

Niewątpliwie ważnym wydarzeniem w Moszczenicy w 1930 roku była budowa linii kolejowej Moszczenica - Cieszyn przez Zebrzydowice. Budowę zakończono w 1936 roku, a uroczystego otwarcia dokonano 30 listopada. "Pamiętna była to chwila, gdy pociąg komisyjny wiozący wybitnych przedstawicieli naszych władz państwowych i kościelnych, wjechał na udekorowany dworzec Moszczenica. Wysiedli bowiem z niego wiceminister komunikacji w towarzystwie urzędników ministerialnych, p. wojewoda śląski dr Michał Grażyński, liczni przedstawiciele władz kolejowych oraz z ramienia Kurii Biskupiej Wikariusz Generalny ks. Kasperlik. Dostojnych gości powitały miejscowe organizacje, dzieci szkolne, jak również licznie zebrana publiczność. Aktu poświęcenia dokonał ks. Kasperlik. Po przecięciu wstęgi przez pana ministra, pociąg ruszył w swoją pierwszą podróż nowym szlakiem". Kolej gwarantowała mieszkańcom Moszczenicy zatrudnienie, ułatwiała także dojazd do innych miejsc pracy. Moszczeniczanie pracowali w niedaleko położonych kopalniach: Emma w Radlinie, Anna w Pszowie, Hojm w Rydułtowach, Rymer w Niedobczycach.

W sąsiedztwie wsi znajdowało się słynne uzdrowisko Jastrzębie Zdrój, dla którego Moszczenica była nie tylko zapleczem żywnościowym, lecz także jej mieszkańcy znajdowali tutaj miejsca pracy.

Siedemnastoletni okres przynależności Moszczenicy do Polski wpłynął aktywizująco na tempo życia wsi. Najlepszym tego przykładem była ożywiona działalność polskich stowarzyszeń i towarzystw. Na wsi działały: Związek Obrony Kresów Zachodnich, Liga Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej, Polski Czerwony Krzyż, Komitet Niesienia Pomocy Dzieciom, Katolicki Związek Młodzieży Polskiej, Towarzystwo Czytelni Ludowych, Związek Podoficerów Rezerwy. Największą jednak frekwencją cieszyły się dwie organizacje: ZHP i Towarzystwo Polek. W Moszczenicy działały dwie sekcje ZHP: żeńska kierowana przez nauczycielkę Joanną Grabowską, która była inicjatorką organizacji w 1934 roku, oraz męska kierowana przez Andrzeja Woźniaka. Towarzystwo Polek, istniejące już od 1921 roku, rozwinęło szczególnie aktywną działalność pod kierownictwem Zofii Szymaniec, właścicielki miejscowego dworu. Zabawy dochodowe, zebrania, wycieczki, dziecińce w czasie żniw w szkole lub mieszkaniu pani Szymaniec, to tylko niektóre formy aktywności związku.

Wydarzeniem przełomowym dla tutejszej społeczności było wskrzeszenie dawnej parafii Moszczenica, która przestała istnieć jeszcze w XVII wieku. Kilkudziesięcioletnie starania o powstanie samodzielnej parafii w Moszczenicy zostały uwieńczone sukcesem - na mocy dekretu z dnia 29.07.1925 roku we wsi Moszczenica utworzono probostwo. Ta nieugięta walka mieszkańców o swoją odrębność religijną stanowiła o silnej wierze lokalnej, panującej we wsi, a także o przywiązaniu do tradycji kulturowej wsi. Zmagania te zakończyły się pełnym sukcesem, bo nie tylko powstało nowe probostwo, ale pierwszym proboszczem został Polak - Ślązak z pobliskiej wioski Łaziska, ksiądz radca Edward Adamczyk.


Druga wojna światowa

Wolnością na nowo odzyskanych po plebiscycie ziemiach nie cieszono się długo. Dnia 1.09.1939 roku ludność Jastrzębia i okolic zaatakowana została od strony Raciborza przez V Dywizję Pancerną, dowodzoną przez gen. Lista. Zdecydowany opór stawiano na stokach Bożej Góry. Bronił jej szwadron Pułku Ułanów Pszczyńskich pod dowództwem Ottona Eismonta. Mimo zaciętej walki żołnierze wycofali się 1 września po południu. Od tego momentu na terenie Jastrzębia i okolic rozpoczął się okrutny okres okupacji. Jak w całej Polsce, tak i tu ludności nie ominęły represje: aresztowania, osadzanie w więzieniach, obozy koncentracyjne.

Pomimo rozpętania terroru i prześladowań w stosunku do miejscowej ludności, w okolicach Jastrzębia, w tym także Moszczenicy istniał ruch oporu. Ludzie odmawiali podpisywania Volkslisty, jak np. Józef Herok, rzeźbiarz z Moszczenicy, zesłany na katorżnicze roboty, zginął w kopalni w 1942 roku. Publicznie posługiwano się językiem polskim, za co m.in. zmarł w obozie w Linzu Wiktor Marcol, a grzywną został ukarany Józef Hojka z Moszczenicy. Polacy bronili się przed poborami do Wehrmachtu, inni otrzymawszy urlop, dezerterowali. W Moszczenicy w czasie obławy na dezerterów rozstrzelani zostali: Edmund Knura, Leon Hetman, Władysław Musioł.

Moszczeniczanie walczyli zarówno w ojczyźnie, jak i w szeregach Polskich Sił Zbrojnych na zachodzie, np.: Leon Hetmaniok w Wielkiej Brytanii, sap. Antoni Brzoza i strz. Franciszek Dudek. W II Korpusie: ppor. Ryszard Koczor, mjr inż. Karol Ranoszek, ppor. Franciszek Ranoszek i ppor. Ginter Ranoszek w lotnictwie.

Panorama Moszczenicy z 1941 r.

Wstrząsającym wydarzeniem dla mieszkańców Jastrzębia była tragiczna ewakuacja więźniów obozu koncentracyjnego Oświęcim-Brzezinka. Kolumna więźniów wkroczyła na jastrzębską ziemię w dniu 20 stycznia 1945 roku, w godzinach popołudniowych. Przemarsz więźniów przez teren Jastrzębia oraz miejsce postoju noclegowego spowodowały śmierć 58 osób. Pomimo zastraszania więźniowie resztkami sił decydowali się na próby ucieczki, które przeważnie były udane. Pomagali im, narażając własne życie, mieszkańcy Jastrzębia i okolic. Wśród wielu z nich było nieżyjące już małżeństwo — Maria i Franciszek Parzychowie z Moszczenicy, którzy uratowali od niechybnej śmierci Romanę Durorz i jej córkę Annę. Za uratowanie życia Żydówkom z obozu Birkenau 3.06.1984 roku Instytut Pamięci "Yad Vashem" w Jerozolimie przyznał Marii i Franciszkowi Parzychom medal oraz dyplom "Sprawiedliwi wśród narodów świata" z prawem zasadzenia symbolicznego cyprysa w Alei Sprawiedliwych w Jerozolimie, co nastąpiło 12.02.1985 roku.

Na wyzwolenie spod okupacji hitlerowskiej moszczeniczanie czekali aż do 26 marca 1945 roku. Aczkolwiek w tym dniu oswobodzono część wsi, w dalszym ciągu w pozostałej części miejscowości przebywali jeszcze Niemcy. Ich linia obrony przebiegała wzdłuż rzeki Szotkówki, 7 km przez kolonię Piaski w kierunku Szotkowic. Terenu tego Niemcy bronili tak zaciekle, że wojska wyzwoleńcze zmuszone były zdobywać szturmem dom za domem, przez co też wieś poważnie ucierpiała. Front stał w Moszczenicy od 26 marca do 1maja 1945 roku. W trakcie toczonych bojów na terenie wioski zginęło około 300 żołnierzy i 16 osób cywilnych. W części wcześniej wyzwolonej Moszczenica zniszczona została w 45%, a Kolonia Piaski aż w 75%.


Zmiany administracyjne i gospodarcze w okresie PRL

Po zakończeniu II wojny światowej mieszkańcy Moszczenicy niezwłocznie przystąpili do usuwania licznych szkód wojennych. W pośpiechu odbudowywali domostwa, gospodarstwa i placówki użyteczności publicznej. W 1947 roku podjęto z inicjatywy ks. proboszcza Maksymiliana Kowalczyka, przerwaną w wyniku działań wojennych, budowę nowego kościoła. Świątynia pod wezwaniem M.B. Różańcowej została oddana do użytku 8 października 1950 roku.

Drewniany kościół został wzniesiony zapewne w XVI w., spłonął w 1938 r. Na jego miejscu wzniesiono ww. kościół.

Rok 1954 to reorganizacja podziału administracyjnego, w wyniku którego powiat rybnicki został podzielony. Północna jego część tworzyła nadal powiat rybnicki, natomiast południowa - obejmująca rejon Wodzisławia, Jastrzębia, Moszczenicy, Połomii i Marklowic - utworzyła nowy, odrębny powiat wodzisławski, z siedzibą władz w Wodzisławiu.

Poważne zmiany zaczęły zachodzić w Moszczenicy od 1955 roku, kiedy to na nowo rozpoczęto wiercenia geologiczne w celu poszukiwań węgla kamiennego. Wiercenia przeprowadzano na polach Emila Krzystały, przy ulicy Zdrojowej, Ruptawaskiej i w Szotkowicach. Badania potwierdziły istnienie zaburzeń tektonicznych i zagrożenia gazowego. Powstała dokumentacja geologiczna rejonu Jastrzębie-Moszczenica, która stała się podstawą projektów budowy kopalń: "Jastrzębie" i "Moszczenica". Na terenie wsi przystąpiono do budowy toru kolejowego, bocznicy, mostów, dróg bitych, rozpoczęto też zakładanie sieci elektrycznej. Zmienił się charakter wioski. Małorolni chłopi zaczęli przechodzić do pracy w górnictwie, ludność z rolniczej przekształciła się w tzw. chłopo-robotniczą. Z dnia na dzień rosła liczba mieszkańców gminy. Coraz więcej osób przyjeżdżało do Moszczenicy z województw północnej Polski. Niedaleko dworca kolejowego powstał Hotel Robotniczy, a tuż przy nowo budowanej kopalni osiedle zwane "awaryjnym" dla pracowników nadzoru. Kopalnia "Moszczenica" została oddana do eksploatacji 4 grudnia 1965 roku.

W roku 1975 nastąpiła kolejna zmiana administracyjna Polski, połączona z reorganizacją władz terenowych. Powstało wtedy nowe województwo, zniesiono powiaty i gromady jako władze terenowe, a na ich miejsce powstały jednostki administracyjne, urzędy miejskie i gminne. W następstwie tych zmian Moszczenica została przyłączona do miasta Jastrzębia Zdroju. Od tego momentu wioska utraciła swoją odrębność. Wcielona do miasta przyjęła jego charakter i pomimo wielu protestów ze strony moszczeniczan, sytuacja nie zmieniła się do dnia dzisiejszego. W wyniku tych zmian wioska przekształciła się z typowej wiejskiej na małomiasteczkową.

sp16.kei.pl stosuje pliki cookies, aby ułatwić korzystanie ze stron i zebrać dane statystyczne. Jeśli ktoś nie akceptuje małych plików tekstowych nazywanych ciasteczkami (z ang. cookie – ciastko), może zmienić ustawienia w swojej przeglądarce internetowej. Więcej informacji Zamknij